mae UCM Cymru wedi galw ar y Gweinidog dros Blant, Addysg a Dysgu Gydol Oes i fynd i’r afael ag anghysondebau mewn argymhellion ar gyfer cynrychiolaeth myfyrwyr o fewn i strwythurau llywodraethu addysg bellach ac uwch.

Rhyddhawyd dau adroddiad ar lywodraethu addysg bellach ac uwch heddiw:
• Adroddiad yr adolygiad annibynnol o lywodraethu addysg uwch yng Nghymru
• Adolygiad annibynnol o drefniannau llywodraethu mewn sefydliadau addysg bellach yng Nghymru

Mae UCM Cymru yn croesawu’n gyffredinol yr argymhellion a wneir yn y ddau adroddiad i greu fforymau rhanddeiliaid, a fyddai’n disodli cyrff/byrddau llywodraethu sy’n bodoli ar hyn o bryd mewn sefydliadau addysg bellach ac uwch.  Mae’r adroddiadau hyn yn awgrymu y byddai’r fforymau hyn yn gweithredu fel cerrig ateb; yn helpu i osod cyfeiriad strategol y sefydliad; yn hysbysu’r bwrdd; yn herio’r bwrdd; yn dal y bwrdd i gyfrif ac yn cadarnhau penodiadau.

Serch hynny, mae UCMC yn teimlo’n rhwystredig o sylwi nad oes yno leoedd wedi eu neilltuo ar gyfer myfyrwyr ar gyrff llywodraethu mewn dau faes allweddol:

• Llywodraethu sefydliadol mewn AB
• Lywodraethu cenedlaethol mewn AU

Yn yr adroddiad ar Lywodraethu AU, mae’r argymhellion yn cynnwys corff cyllido a rheolaethu newydd (i ddisodli CCAUC); byddai bwrdd y corff newydd yn cynnwys cyfarwyddwyr sefydliadol ac allanol.  Mae UCMC yn siomedig dros ben fod yr adroddiad yn methu cynnig unrhyw leoedd ar gyfer myfyrwyr.

Mae Llywydd UCMC ar hyn o bryd yn eistedd fel sylwedydd ar Gyngor CCAUC, ac ‘roedd llythyr cylch gorchwyl gan y Gweinidog at GCAUC yn ddiweddar yn datgan:

‘Bydd llais myfyrwyr yn dod yn fwy, nid yn llai, pwysig.’ (Gweinidog dros BADGO)

Yng ngoleuni hyn a’r newidiadau parhaus mewn cyllido addysg uwch, sy’n trosglwyddo mwy o’r gost ar fyfyrwyr, mae UCMC yn annog y Gweinidog i sicrhau fod gan fyfyrwyr le ar y corff cyllido a rheolaethu arfaethedig newydd.

Ar nodyn cadarnhaol, mae UCMC yn croesawu’n wresog yr argymhelliad canlynol a gyflwynwyd gan John McCormick yn adroddiad yr Adolygiad Annibynnol o Lywodraethu Addysg Uwch:

R 12    Dylai pob bwrdd gynnwys aelodau o gymuned y staff a’r myfyrwyr fel aelodau llawn o’r bwrdd, nid dim ond i gyflawni rôl gynrychioli, ond i ddarparu mewnbwn hanfodol i strategaeth.

Serch hynny, mewn cyferbyniad i hyn, mae UCMC yn eithriadol o siomedig i nodi’r cynnig i ddiddymu’n llwyr unrhyw leoedd wedi eu neilltuo ar gyfer myfyrwyr ar gyrff llywodraethu mewn sefydliadau Addysg Bellach, er gwaethaf y ffaith fod yr adroddiad yn datgan:

“Ar hyn o bryd, mae gofyn i sefydliadau AB fod ag un aelod sy’n fyfyriwr ar y corff llywodraethu, ac mae canllawiau ar gyfer arferion da a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru yn 2010 yn argymell dau aelod sy’n fyfyrwyr...”

Credwn y dylai Argymhelliad 12 yn yr adroddiad ar Lywodraethu AU hefyd fod yn berthnasol i lywodraethu sefydliadau AB.  Mae UCMC yn annog y Gweinidog i roddi sicrwydd fod gan fyfyrwyr leoedd wedi eu neilltuo ar gyrff llywodraethu sefydliadau Addysg Bellach.

Wrth wneud sywadau ar yr adroddiadau, dywedodd Katie Dalton, Llywydd UCMC:

“Mae UCMC yn croesawu’r argymhelliad parthed â chyflwyno fforymau rhanddeiliaid i gyfrannu, herio a dal i gyfrif gwaith Cyrff Llywodraethu mewn AB ac AU.  Serch hynny, mae’n bwysig hefyd fod gan fyfyrwyr lleoedd wedi eu cadw ar fyrddau llywodraethu sefydliadau mewn AB ac AU.”

“Rydym hefyd yn siomedig iawn o weld nad yw’r adroddiad ar Lywodraethu AU yn cyfeirio at gynrychiolaeth ar y corff cyllido a rheolaethu cenedlaethol arfaethedig.  Rhaid i’r Gweinidog fynd i’r afael â’r anghysondebau hyn a sicrhau fod gan fyfyrwyr leoedd ar bob lefel o lywodraethu AB ac AU.”