Menu

Bargen deg i fyfyrwyr sy'n ofalwyr

Thursday 26-01-2017 - 10:18
Carmen carers

Ar Ddiwrnod Ymwybyddiaeth Gofalwyr Ifanc, dyma Ddirprwy Lywydd UCM Cymru, Carmen Smith, yn esbonio sut gall Llywodraeth Cymru gynnig gwell cymorth i fyfyrwyr sy'n gofalu wrth iddynt fynd i mewn i addysg.

Fel eich Dirprwy Lywydd, credaf y dylai addysg o ansawdd da fod mor hygyrch â phosib i bawb, gan gynnwys y rheiny sydd â chyfrifoldebau a gofynion ar eu hamser, megis myfyrwyr sy'n gofalu.

Mae myfyrwyr sy'n gofalu angen cymorth penodol, unigol

Roedd Adolygiad Diamond yn argymell bod Llywodraeth Cymru'n canfod ffordd o ddarparu 'cymorth wedi'i dargedu' i fyfyrwyr sydd â phrofiad o ofal, serch hynny rydym yn bryderus nad yw hynny ond yn cyfeirio at y rheiny sydd wedi bod drwy'r system eu hunain. Mae hynny, wrth gwrs, yn eithriadol o bwysig ac angenrheidiol, ond mae'r diffiniad cul hwnnw'n hepgor nifer sylweddol o fyfyrwyr sydd â chyfrifoldebau gofalu.

Mae risg yn bodoli y bydd y llywodraeth yn ceisio ystyried y ddau grŵp yma gyda'i gilydd, drwy'r un pocedi cymorth. Serch hynny, mae unrhyw un sydd â phrofiad o fod yn y system, neu o fod yn ofalwr, y gwybod eu bod yn ddau grŵp tra gwahanol, y naill a'r llall angen cymorth penodol unigol.

Rydym yn gwybod bod tua 370,000 o ofalwyr di-dâl yng Nghymru, ac mae ffigurau gan Ymddiriedolaeth Gofalwyr Cymru'n dangos bod y gofal a ddarperir gan ofalwyr di-dâl yn arbed £8.1 biliwn i economi Cymru bob blwyddyn. Credwn ei bod nawr yn amser i Lywodraeth Cymru eu helpu, mewn cydnabyddiaeth i hyn.

Felly, faint o ofalwyr ifanc sydd yng Nghymru?

  • Mae tua 30,000 ofalwyr dan 25 oed – sef gofalwyr ifanc (dan-18) ac oedolion ifanc sy'n gofalu (rhwng 18 a 25).
  • Mae ffigurau'r Cyfrifiad yn dangos bod 12,000 o bobl sy'n hunan-ddiffinio fel gofalwyr dan 18 yng Nghymru.
  • Mae 650 o blant 6-7 oed yn ofalwyr.

Mae hwn yn fater personol a phwysig i mi

Dwi wedi gofalu am fy nhad, a gafodd ddiagnosis am ddementia yn 2011, ers pan oeddwn i'n 15 oed. Roedd hwn yn gyfnod anodd, ac mae'n dal i fod i raddau, serch hynny roedd yn rhan o fy mywyd ar y pryd. Ac mae llawer o bobl eraill yn yr un sefyllfa - ar hyn o bryd, mae 670,000 o ofalwyr yn y DU yn gofalu am rywun sydd â dementia.

O fy mhrofiad fy hun, ac ar ôl sgwrsio â gofalwyr ifanc eraill, dwi'n gwybod nad oedd cymorth i ofalwyr oedd yn fyfyrwyr, neu am fod yn fyfyrwyr, yn mynd yn ddigon pell. Dwi wedi clywed cymaint o straeon gan ofalwyr ynglŷn â sut bu i addysg eu methu nhw. Mewn gwirionedd, roedd y straeon yma'n rhan o'r hyn ysbrydolodd fi i sefyll am y Dirprwy Lywyddiaeth, yn y gobaith y buaswn yn cael y cyfle i wneud gwahaniaeth i ofalwyr ifanc mewn addysg.

Ers i mi ddechrau yn rôl y Dirprwy Lywydd, dwi wedi bod yn gweithio ar sut gall sefydliadau gynnig cymorth i fyfyrwyr sydd â chyfrifoldebau gofalu. Dwi hefyd wedi bod yn gweithio gydag Ymddiriedolaeth Gofalwyr Cymru ac wedi mynychu Fforwm ar gyfer Oedolion Ifanc sy'n Gofalu, oedd yn gyfle gwych i drafod yr hyn ellir ei newid i hwyluso cyfrifoldebau ac addysg gofalwyr. Dwi hefyd yn cyfrannu at Fforwm Polisi Cenedlaethol y DU ar gyfer Gofalwyr.

Drwy'r grwpiau hyn ac ymgysylltu ag oedolion ifanc sy'n gofalu, mae gennym ni nifer fawr o awgrymiadau ar sut gall addysg fod yn fwy cefnogol. O fod â Hyrwyddwr Gofalwyr mewn ysgolion, i fyfyrwyr yn cael eu haddysgu am ofalwyr drwy wersi Addysg Bersonol, Gymdeithasol ac Iechyd, cymorth teithio, dyddiadau hyblyg ar gyfer cyflwyno gwaith, a gweithredu ar yr anawsterau sy'n wynebu gofalwyr wrth hawlio Lwfans Cynhaliaeth Addysg (LCA).

Ymchwil gan UCM Cymru i gynorthwyo myfyrwyr sy'n gofalu

Mae Ymddiriedolaeth Gofalwyr Cymru'n amcangyfrif bod tua 1,600 o fyfyrwyr â chyfrifoldebau gofalu yn dechrau ar gwrs israddedig bob blwyddyn yng Nghymru. Mae hyn yn gyfystyr â thua 4% o'n holl boblogaeth mewn AU.

Nid ydynt ar hyn o bryd yn derbyn cymorth ariannol i gwrdd â chostau eu cyfrifoldebau gofalu. Credwn fod hon yn sefyllfa annerbyniol iddyn nhw fod ynddi, a dyna pam ein bod ni wedi cynnal ymchwil yn ddiweddar i'r opsiynau sydd gan Lywodraeth Cymru o ran darparu cyllid ar gyfer y myfyrwyr hyn. Mae'r gwaith hwn wedi arwain at bapur polisi, Bargen Deg i Fyfyrwyr, dogfen y cyflwynais i ddoe i Kirsty Williams, Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg yn Llywodraeth Cymru.

Dyma ddau brif opsiwn Llywodraeth Cymru

  1. Ymestyn y system newydd arfaethedig ar gyfer cyllido myfyrwyr yn sgil Adolygiad Diamond i gynnwys myfyrwyr sy'n gofalu. Am gost ychwanegol o tua £15 miliwn y flwyddyn, byddai'n golygu £3,250 y flwyddyn i fyfyrwyr sy'n gofalu, wedi'i asesu drwy Gyllid Myfyrwyr Cymru.

neu

  1. Bod Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU yn ymestyn y Lwfans Gofalwr sydd eisoes ar gael i fyfyrwyr, a gwneud hyn drwy ddileu'r cyfyngiad ar astudio llawn-amser wrth hawlio'r Lwfans. Byddai angen i Lywodraeth y DU ariannu hyn (tua £15 miliwn y flwyddyn yng Nghymru) a gweithredu'r newid ledled y DU, neu fod Llywodraeth Cymru'n ad-dalu'r gost yn uniongyrchol i Lywodraeth y DU.

Mae naill a'r llall yn ddatrysiadau realistig, ymarferol sydd wedi'u costio'n llawn i fynd i'r afael â'r rhwystrau sy'n wynebu myfyrwyr wrth geisio mynd i mewn i addysg. Rwyf yn bendant y dylai pawb fod yn gallu derbyn addysg, beth bynnag fo'u hamgylchiadau personol.

Mae gan Lywodraeth Cymru nawr gyfle euraid i ddangos eu bod o ddifrif ynglŷn â chynorthwyo pobl sydd am fynd i mewn i addysg. Rydym yn mawr obeithio y byddant yn rhoi ystyriaeth lawn i'n hargymhellion, ac edrychaf ymlaen at eu trafod ag Ysgrifennydd y Cabinet.

Diffiniad: Gofalwr yw unrhyw un, o unrhyw oedran, sy'n darparu gofal a chymorth di-dâl i berthynas, cyfaill neu gymydog sydd angen gofal a chymorth.

Categories:

Blogs, UCM Cymru

Related Tags:

gofalwyr,diwrnod ymwybyddiaeth gofalwyr ifanc,Cymru

More NUS connect Articles

More Articles...